Veelgestelde vragen over de nieuwe Arbeidstijdenwet
Vanaf 1 april 2007 verandert de Arbeidstijdenwet. Werkgevers zijn hiervan beter op de hoogte dan werknemers. CNV Dienstenbond probeert hieraan iets te doen en beantwoordt daarom een aantal veelgestelde vragen over de komende veranderingen in de Arbeidstijdenwet.
Wat staat er eigenlijk in de Arbeidstijdenwet?
De Arbeidstijdenwet bevat in de eerste plaats afspraken over arbeidstijden. Het gaat dan om de maximale arbeidstijd per dienst en per week, maar ook de gemiddelde arbeidstijd bezien over een langere periode. Verder bevat de Arbeidstijdenwet bepalingen over de minimale wekelijkse en dagelijkse rust waarop een werknemer recht heeft. Voor zondagsarbeid, nachtwerk en consignatie (d.w.z.: bereikbaar zijn om eventueel, na een oproep, aan het werk te gaan) gelden aparte regels. Die staan ook in de Arbeidstijdenwet.
Wat verandert er met de komst van de nieuwe Arbeidstijdenwet?
Heel in het kort: er gaan minder en soepelere regels gelden, bijvoorbeeld voor het maximaal aantal uren dat iemand mag werken. Het onderscheid tussen overwerk en gewone arbeidstijd verdwijnt. Ook in de regels voor nachtarbeid is flink gehakt. Een dienst is minder snel een nachtdienst door een aanpassing van de definitie van nachtdienst. Gevolg van dit alles: een deel van werkend Nederland kan met langere arbeidstijden en kortere rusttijden te maken krijgen. Meer informatie over de veranderingen
Mijn baas zegt dat de arbeids- en rusttijden uit de nieuwe Arbeidstijdenwet alle bestaande afspraken opzij zetten. Klopt dat?
De Arbeidstijdenwet bevat uiterste minima en maxima. Maar tussen werkgevers en werknemers (vakbond of medezeggenschapsorgaan) kunnen afwijkende, minder vergaande afspraken tot stand komen. Voor alle zaken waarover geen afspraken zijn gemaakt, gelden straks de plafonds en bodems uit de Arbeidstijdenwet. Dit hoeft echter niet meteen vanaf 1 april aanstaande het geval te zijn (zie hieronder.)
Voor mijn bedrijf geldt een cao. Daarin staat een verwijzing naar de huidige Arbeidstijdenwet. Maar die is straks vervallen. Geldt de cao-afspraak dan nog?
Bestaande afspraken komen niet zomaar te vervallen. In de nieuwe Arbeidstijdenwet is een overgangsregeling opgenomen. Daar waar een cao van toepassing is, wordt de nieuwe Arbeidstijdenwet toegepast vanaf het eerste moment dat die overeenkomst na 1 april 2007 afloopt. Tot die tijd blijft voor de lopende cao de huidige Arbeidstijdenwet gelden. Dit duurt maximaal tot 1 april 2008. Dan geldt de nieuwe Arbeidstijdenwet voor iedereen. Als er geen cao is, geldt de nieuwe Arbeidstijdenwet meteen vanaf het begin: 1 april 2007.
Mijn cao loopt af per 1 juli aanstaande. Wat betekent dat voor mijn arbeidstijden?
CNV Dienstenbond en de andere bonden proberen in alle nieuwe cao’s goede afspraken over arbeidstijden te maken. Wat CNV Dienstenbond betreft, is daarvan in veel cao’s al sprake. Daar kunnen de arbeidstijden dus blijven zoals ze zijn. Soms zal het wel nodig zijn om aanvullende afspraken te maken. Want zoals gezegd: voor zaken waarover niets geregeld is, gelden straks de normen uit de Arbeidstijdenwet. In de huidige Arbeidstijdenwet gelden in dat geval beperktere normen. Als we die beperktere normen onder de nieuwe Arbeidstijdenwet willen handhaven, moeten we ze zwart op wit zetten.
Ik val niet onder een cao. Krijg ik ook te maken met de nieuwe Arbeidstijdenwet?
Ja. In uw geval gelden vanaf 1 april in principe alle normen uit de Arbeidstijdenwet. Wel kunnen in uw arbeidsovereenkomst natuurlijk andere, minder vergaande arbeids- en rusttijden staan. De Arbeidstijdenwet geeft slechts de uiterste grenzen weer.
Kan de ondernemingsraad ook afspraken over arbeidstijden maken?
Ja. Zowel met de ondernemingsraad als met de personeelsvertegenwoordiging kan de werkgever afspraken maken. De af te spreken bodems en plafonds moeten binnen de ruimte die de Arbeidstijdenwet biedt blijven, maar mogen natuurlijk wel lager liggen dan de aldaar genoemde minima en maxima. Voor sommige onderdelen (waaronder nachtarbeid en werken op zondag) geldt dat de werkgever in overleg met de bonden of met de medezeggenschap ruimere normen mag afspreken.
Geldt de nieuwe Arbeidstijdenwet voor iedereen?
De wettelijke normen voor arbeids- en rusttijden gelden voor alle werknemers die minder dan driemaal het minimumloon verdienen en voor de inkomens daarboven voor zover zij risicovolle arbeid of arbeid in nachtdienst verrichten. Let op: dit is de wettelijke regeling. In uw cao kunnen andere bepalingen staan dan degene die in de Arbeidstijdenwet staan vermeld. Ook met de ondernemingsraad kunnen aanvullende afspraken zijn gemaakt.
Wat vindt CNV Dienstenbond van de nieuwe Arbeidstijdenwet?
Wij hebben vanaf het begin af aangegeven dat we een 12-urige werkdag en een 60-urige werkweek als algemene normen veel te ver vinden gaan. Het werkt in de hand dat de grenzen van de werkdag en de werkweek voor veel werknemers onaanvaardbaar worden. En dat terwijl we langer moeten blijven werken om de economie draaiende te houden. Dat kan alleen als de verhouding tussen werktijd, hersteltijd en vrije tijd in evenwicht blijft.
